# Choroba Parkinsona: jak pokazać WZON zmienność objawów

Rano po leku osoba z chorobą Parkinsona może przejść przez pokój i zapiąć guziki. Dwie godziny później – nie wstanie z fotela. Jeśli ocena trafi na dobry moment, punkty nie pokażą reszty dnia.


## Dlaczego zmienność to klucz {#zmiennosc}

Skład ustalający ocenia osobę „w jednym miejscu i czasie” (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Przy chorobie, w której sprawność zmienia się w ciągu godzin, jedno spotkanie łatwo daje obraz lepszy niż przeciętny dzień. Dlatego przy Parkinsonie szczególnie ważne są:

- **częstotliwość** – jak często w ciągu doby i tygodnia trudność występuje,
- **czas** – rozporządzenie każe ocenić zdolność do wykonania czynności „w standardowym czasie” (§ 10 ust. 1 pkt 2). Jeśli ubranie się trwa godzinę, czynność nie jest wykonywana samodzielnie w rozumieniu przepisów,
- **bezpieczeństwo** – czynność wykonana z ryzykiem upadku nie jest wykonana „bezpiecznie”.

## Jak to udokumentować {#dokumentacja}

1. **[Dzienniczek](https://bezzbywania.pl/artykuly/dzienniczek-funkcjonowania/) z godzinami** – zapisuj pory przyjmowania leków i to, kiedy pojawiały się okresy pogorszenia: zatrzymania chodu, sztywność, drżenie, ruchy mimowolne, upadki.
2. **Zaświadczenie neurologa** – z opisem fluktuacji, częstości upadków, zaburzeń połykania, mowy, funkcji poznawczych, a nie tylko z rozpoznaniem i listą leków.
3. **Opinia fizjoterapeuty** – równowaga, ryzyko upadku, czas wstawania.
4. **Dokumenty zdarzeń** – upadki z urazami, wizyty na SOR.

Na ocenie powiedz od razu: „Teraz jestem w lepszym okresie, lek działa od godziny. Za dwie godziny nie wstanę z krzesła bez pomocy”.

## Czynności, w których najczęściej pojawia się problem {#czynnosci}

- **1 – zmiana pozycji ciała**: wstawanie z łóżka i fotela, obracanie się w nocy.
- **2, 3 – poruszanie się**: zatrzymania chodu w drzwiach i ciasnych przejściach, upadki, chodzenie po schodach.
- **4 – sięganie i chwytanie**: drżenie, mikrografia, problemy z drobnymi przedmiotami.
- **7, 8 – komunikacja**: cicha, niewyraźna mowa, spowolnienie odpowiedzi.
- **12–14, 17 – higiena i ubieranie**: guziki, sznurowadła, golenie, kąpiel.
- **18 – jedzenie i picie**: krojenie, rozlewanie, zakrztuszanie się.
- **19 – leki**: ścisłe pory przyjmowania, pomyłki przy zaburzeniach poznawczych.
- **10, 20, 23 – koncentracja, decyzje, emocje**: zaburzenia poznawcze, depresja, lęk, a u części osób objawy psychotyczne.

## Kilka rodzajów niepełnosprawności {#kilka}

Choroba Parkinsona daje ograniczenia ruchowe, a często także poznawcze i psychiczne. Przy każdej czynności liczy się najwyższy współczynnik rodzaju wsparcia i najwyższy współczynnik częstotliwości spośród wszystkich rodzajów niepełnosprawności (§ 11 ust. 10). Opisuj więc nie tylko ruch, ale i pamięć, uwagę, nastrój.

## Seniorzy {#seniorzy}

Większość osób z chorobą Parkinsona ma ponad 75 lat. Wytyczne Pełnomocnika ograniczają w tej grupie 9 czynności do 2,700 punktu, ale według samych wytycznych dotyczy to osób wymagających wsparcia „z racji swojego wieku”. Jeśli trudność wynika z choroby – to nie jest wsparcie „z racji wieku”. Zobacz [seniorzy 75+](https://bezzbywania.pl/artykuly/seniorzy-75-plus-wytyczne/).

## Pogorszenie {#pogorszenie}

Choroba postępuje. Gdy stan się pogorszy, możesz w każdym czasie złożyć wniosek o nową decyzję (art. 6b⁶ ust. 1 ustawy o rehabilitacji). Zobacz [odwołanie czy nowy wniosek](https://bezzbywania.pl/artykuly/odwolanie-czy-nowy-wniosek/).

## Lista kontrolna przed oceną {#lista}

- Zapisz godziny przyjmowania leków i godziny, w których leki przestają działać (fazy „off”).
- Opisz zamrożenia chodu, upadki i sytuacje, w których ktoś musiał podać rękę lub przytrzymać – z datami.
- Wypisz czynności, w których ruchy mimowolne (dyskinezy) przeszkadzają: jedzenie, picie, golenie, zapinanie guzików.
- Zanotuj problemy z mową i połykaniem, jeśli występują – to wpływa na komunikację i spożywanie posiłków.
- Jeśli są objawy poznawcze lub halucynacje – opisz je osobno; to może być druga podstawa oceny (przy kilku rodzajach niepełnosprawności przyjmuje się wyższe współczynniki, § 11 ust. 10).
- Poproś neurologa o zaświadczenie opisujące wahania sprawności w ciągu dnia, a nie tylko diagnozę.
- Jeśli ocena ma odbyć się o określonej porze, poproś, by członkowie składu zapytali o funkcjonowanie w najgorszej porze dnia.

## Najczęstsze pytanie {#pytanie}

**Tata „ma dobre dni”. Czy wtedy wpiszą samodzielnie?**
Częstotliwość „czasami”, „często”, „bardzo często” właśnie po to istnieje, by uwzględnić zmienność. Dobry dzień nie oznacza zdolności do samodzielnego wykonywania czynności – liczą się sytuacje, w których wsparcie jest potrzebne, i to jak często występują. Zobacz [częstotliwość wsparcia](https://bezzbywania.pl/artykuly/czestotliwosc-wsparcia-czasami-czesto-zawsze/).

## Źródła {#zrodla}

- [Rozporządzenie w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581), § 6, § 10, § 11](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230002581)
- [Wytyczne Pełnomocnika z 11.12.2024 r.](https://www.gov.pl/attachment/ca95b4e9-1a2f-48ee-8c65-5fef752f83f7)
- [Ustawa o rehabilitacji (t.j. Dz.U. 2026 poz. 884), art. 6b⁶](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000884)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/artykuly/choroba-parkinsona/ (Bez Zbywania, aktualizacja 27.10.2026). To nie jest porada prawna.