# Osoby niewidome i słabowidzące: jak walczyć o rzetelną ocenę WZON

Osoby niewidome należą do grup, które najgłośniej mówią o zaniżaniu punktów. Problem nie leży w tym, że brak wzroku „nie zasługuje” na świadczenie, tylko w tym, jak interpretowane są pojęcia „samodzielność” i „technologia wspomagająca”.


## Co mówią wytyczne o osobach niewidomych {#wytyczne}

Wytyczne Pełnomocnika Rządu z 11.12.2024 r. posługują się przykładami dotyczącymi osób niewidomych:

- **czynność 18 (jedzenie i picie)** – osoba całkowicie niewidoma może wymagać wsparcia towarzyszącego polegającego na informacji, co ma na talerzu,
- **czynności 1 (zmiana pozycji ciała) i 12 (mycie całego ciała)** – osoba niewidoma, która rzadko wychodzi z domu, ma wymagać wsparcia towarzyszącego tylko „incydentalnie”, czyli **czasami** (gdy jest w hotelu lub u kogoś),
- **czynność 3 (poruszanie się w nieznanym środowisku)** – osoba niewidoma wymaga **zawsze** asysty innej osoby lub białej laski przy każdym wyjściu do nieznanego środowiska.

Te przykłady są interpretacją, nie przepisem. Ale w praktyce – jak relacjonowała Prawo.pl, powołując się na pracowników WZON – kierunek oceny zmienił się od grudnia 2024 r. m.in. dla osób niewidomych.

## Petycja i głosy krytyczne {#petycja}

Do ministerstwa trafiła petycja (nr 110/2025, z 8.08.2025 r., opublikowana 13.11.2025 r.) – „Apel o uczciwość przy ustalaniu poziomu potrzeby wsparcia”. Jej autorzy zarzucali m.in. **pozaprawne wprowadzenie limitu 76 punktów** dla osób niewidomych w drodze wewnętrznych zaleceń oraz obniżanie punktów po wniosku o ponowne rozpatrzenie. W odpowiedzi Pełnomocniczka opisała obowiązujące przepisy i algorytm – nie potwierdziła istnienia limitu. Istnienia takiego limitu nie jesteśmy w stanie zweryfikować; przytaczamy go jako zarzut zawarty w petycji.

W zapytaniu poselskim nr 2986 wskazywano na sygnały, że zaniżanie dotyczy nie tylko seniorów, ale „także osób niewidomych”. Rzecznik Praw Obywatelskich w wystąpieniu z 19.11.2025 r. pytał Pełnomocnika m.in. o wytyczne dotyczące osób niewidomych i przypomniał, że wytyczne nie są prawem powszechnie obowiązującym.

Infor.pl opisał przypadek osoby całkowicie niewidomej z dodatkowym naruszeniem sprawności ruchowej (stopień znaczny na stałe), która dostała 61 punktów.

## Argumenty do odwołania {#argumenty}

1. **Biała laska i aplikacje to technologia kompensująca.** Rozporządzenie traktuje konieczność kompensacji funkcji przez technologię jako wsparcie (§ 11 ust. 5 pkt 2 i 3). Sam fakt, że osoba używa laski, czytnika ekranu czy aplikacji rozpoznającej banknoty, nie oznacza samodzielności – oznacza wsparcie.
2. **„Czasami” to rzadkie sytuacje.** Jeżeli trudność dotyczy każdego wyjścia, każdej wizyty w urzędzie, każdego zakupu – nie jest „czasami”.
3. **Ocena w obcym środowisku.** Osoba niewidoma funkcjonuje lepiej w swoim mieszkaniu, gdzie wszystko ma swoje miejsce. Czynności takie jak zakupy, transport, sprawy urzędowe, pieniądze, leki (odczytanie ulotki, daty ważności) dotyczą świata zewnętrznego.
4. **Wytyczne nie są prawem.** Potwierdziło to ministerstwo (odpowiedź na interpelację 18236, 4.08.2026) i RPO.

## Czynności, które warto szczegółowo opisać {#czynnosci}

- **3, 5** – poruszanie się poza domem, transport (przystanki, numery linii, przejścia bez sygnalizacji dźwiękowej),
- **6** – klasyfikacja bodźców wzrokowych (rozpoznawanie przeszkód, osób, zagrożeń),
- **11** – urządzenia i technologie (niedostępne aplikacje, terminale płatnicze, biletomaty),
- **14, 17** – pielęgnacja, ubieranie (dobór ubrań, plamy, kolory),
- **19** – leki (rozróżnianie opakowań, dawkowanie kropli),
- **26, 27, 28, 29, 31** – zakupy, gotowanie (bezpieczeństwo), dom, pieniądze, pisma urzędowe.

Opisuj przy każdej czynności także inne niepełnosprawności (ruchowe, słuchu, padaczkę) – liczy się najwyższy współczynnik rodzaju i częstotliwości (§ 11 ust. 10).

## Dokumenty {#dokumenty}

Zaświadczenie okulisty z opisem ostrości i pola widzenia oraz – co ważniejsze – opis skutków dla codziennego funkcjonowania; opinia instruktora orientacji przestrzennej lub rehabilitacji podstawowej, jeśli osoba z niej korzystała; [dzienniczek](https://bezzbywania.pl/artykuly/dzienniczek-funkcjonowania/) pokazujący, kto pomaga i jak często.

## Źródła {#zrodla}

- [Wytyczne Pełnomocnika z 11.12.2024 r.](https://www.gov.pl/attachment/ca95b4e9-1a2f-48ee-8c65-5fef752f83f7)
- [Petycja 110/2025 dotycząca ustalania poziomu potrzeby wsparcia dla osób niewidomych (MRPiPS)](https://www.gov.pl/web/rodzina/petycja-110-2025-dotyczaca-ustalania-poziomu-potrzeby-wsparcia-dla-osob-niewidomych)
- [Zapytanie nr 2986 (leniwyposel.pl)](https://leniwyposel.pl/interpelacje/zapytania/2986/)
- [RPO do Pełnomocnika, 19.11.2025 r. (PDF)](https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2025-11/Do_Pelnomocnika_ozn_ustalanie_poziomu_wsparcia_19_11_2025.pdf)
- [Infor.pl – opowieść o zaniżonych punktach dla osoby niepełnosprawnej](https://www.infor.pl/prawo/pomoc-spoleczna/niepelnosprawni/6902492,opowiesc-o-zanizonych-punktach-dla-osoby-niepelnosprawnej.html)
- [Prawo.pl – nad jakimi zmianami będzie pracować MRPiPS](https://www.prawo.pl/kadry/swiadczenie-wspierajace-nad-jakimi-zmianami-bedzie-pracowalomrpips,535571.html)
- [Odpowiedź MRPiPS na interpelację 18236 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/interpellations/attachment/ATTDWNFBL/i18236-o1.pdf)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/artykuly/niewidomi-i-slabowidzacy/ (Bez Zbywania, aktualizacja 27.10.2026). To nie jest porada prawna.