# Czynność 1: Zmiana pozycji ciała – jak opisać potrzebę wsparcia

Czynność 1 z 32 · Mobilność

Zmiana pozycji ciała to jedna z 32 czynności, które ocenia skład WZON. Każda może dać do 4 punktów. Poniżej: definicja z rozporządzenia, sytuacje, które warto opisać, i typowe błędy w ocenie.

## Definicja z rozporządzenia

Zmiana pozycji ciała – polegająca na zdolności do dokonywania dowolnej zmiany pozycji swojego ciała w przestrzeni, w tym zdolności do przyjmowania i powrotu do pozycji stojącej, siedzącej lub leżącej oraz przyjmowania, i powrotu do spoczynkowej pozycji ciała.
§ 10 ust. 2 pkt 1 [rozporządzenia MRiPS w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230002581)

**Zasada:** Oceniaj, czy osoba JEST W STANIE poruszać się sama i bezpiecznie – nie to, czy akurat wychodzi. Jeśli nie wychodzi sama, bo by upadła albo się zgubiła, to jest potrzeba wsparcia.

## Sytuacje, które warto opisać (11)

Przy każdej sytuacji, która Was dotyczy, zapisz: jak często potrzebna jest pomoc i na czym polega. Oznaczenia pokazują, przy jakim rodzaju niepełnosprawności dana sytuacja zwykle występuje (bez oznaczenia – przy każdym).

- Wstawanie z łóżka i kładzenie się do łóżka fizyczna
- Siadanie i wstawanie z krzesła, fotela, sedesu fizyczna
- Obracanie się i podciąganie w łóżku (także w nocy) fizyczna
- Przejście z leżenia do siadu i utrzymanie równowagi na brzegu łóżka fizyczna
- Stanie kilka minut (np. przy zlewie) bez podparcia i ryzyka upadku fizyczna
- Podniesienie się z podłogi po upadku fizyczna
- Ból lub sztywność utrudniające zmianę pozycji (np. rano) fizyczna
- Zainicjowanie zmiany pozycji (nie wstaje, dopóki ktoś nie zachęci; wielogodzinne leżenie) psychiczna, intelektualna
- Rozumienie poleceń przy przesiadaniu (np. „oprzyj się tu”, „przesuń nogi”) psychiczna, intelektualna
- Bezpieczne siadanie w obcym miejscu bez widzenia, gdzie jest krzesło sensoryczna
- Konieczność sprzętu (balkonik, uchwyty, łóżko rehabilitacyjne, podnośnik) fizyczna

## Co mówią wytyczne dla specjalistów
Wytyczne podają przykład osoby niewidomej, która rzadko wychodzi z domu: przy czynnościach 1 i 12 wymaga wsparcia towarzyszącego „jedynie incydentalnie” – w rzadkich sytuacjach poza domem, w hotelu lub u innej osoby – czyli **czasami**. To przykład dla osoby niewidomej bez innych ograniczeń. Jeśli trudności ze zmianą pozycji wynikają z niedowładu, bólu czy otępienia i występują codziennie, ten przykład Cię nie dotyczy.
Źródło: [wytyczne Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z 11.12.2024 r. (PDF, gov.pl)](https://www.gov.pl/attachment/ca95b4e9-1a2f-48ee-8c65-5fef752f83f7). Wytyczne nie są prawem powszechnie obowiązującym.

## Ile punktów za tę czynność

Wartość = 4 × współczynnik rodzaju wsparcia × współczynnik częstotliwości (§ 11 rozporządzenia), zaokrąglona w górę do tysięcznych.

Punkty za jedną czynność |  | Rodzaj wsparcia | czasami (0,50) | często (0,75) | bardzo często (0,95) | zawsze (1,00)
 | towarzyszące (0,80) | 1,600 | 2,400 | 3,040 | 3,200
 | częściowe (0,90) | 1,800 | 2,700 | 3,420 | 3,600
 | pełne (0,99) | 1,980 | 2,970 | 3,762 | 3,960
 | szczególne (1,00) | 2,000 | 3,000 | 3,800 | 4,000

Do wyniku wchodzi tylko [25 najwyższych wartości](https://bezzbywania.pl/artykuly/top-25-na-czym-sie-skupic/) z 32. Znaczenie pojęć: [rodzaje wsparcia](https://bezzbywania.pl/artykuly/rodzaje-wsparcia-towarzyszace-czesciowe-pelne-szczegolne/) · [częstotliwość](https://bezzbywania.pl/artykuly/czestotliwosc-wsparcia-czasami-czesto-zawsze/).

## Jak to opisać – szablon

Czynność 1 – zmiana pozycji ciała:
[Imię] nie jest w stanie samodzielnie [co dokładnie], ponieważ [skutek choroby].
Pomoc jest potrzebna [codziennie / kilka razy w tygodniu / przy każdej próbie] i polega na [przypominaniu / podtrzymywaniu / wykonaniu za nią].
Ostatnio [data]: [konkretne zdarzenie – co się stało bez pomocy].
Pomagają: [kto]. Dokumenty: [np. zaświadczenie lekarza z dnia …].

Wszystkie czynności naraz: [kalkulator punktów](https://bezzbywania.pl/kalkulator/) (przygotuje pismo) i [wzór dzienniczka](https://bezzbywania.pl/wzory/dzienniczek-opis-funkcjonowania/).

[2. Poruszanie się w znanym środowisku →](https://bezzbywania.pl/czynnosci/2-poruszanie-sie-w-znanym-srodowisku/)
[Wszystkie 32 czynności](https://bezzbywania.pl/czynnosci/)

## Źródła

- [Rozporządzenie MRiPS z 23.11.2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581) – ISAP](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230002581)
- [Wytyczne Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z 11.12.2024 r. (gov.pl)](https://www.gov.pl/attachment/ca95b4e9-1a2f-48ee-8c65-5fef752f83f7)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/czynnosci/1-zmiana-pozycji-ciala/ (Bez Zbywania, aktualizacja 28.10.2026). To nie jest porada prawna.