# Czynność 23: Kontrolowanie własnych zachowań i emocji – jak opisać potrzebę wsparcia

Czynność 23 z 32 · Relacje, emocje, bezpieczeństwo

Kontrolowanie własnych zachowań i emocji to jedna z 32 czynności, które ocenia skład WZON. Każda może dać do 4 punktów. Poniżej: definicja z rozporządzenia, sytuacje, które warto opisać, i typowe błędy w ocenie.

## Definicja z rozporządzenia

Kontrolowanie własnych zachowań i emocji – polegające na zdolności do kontrolowania własnych emocji i odruchów, zarówno werbalnych jak i fizycznych, w kontaktach z osobami znanymi lub nieznanymi, w sposób odpowiedni do danej sytuacji i akceptowany społecznie.
§ 10 ust. 2 pkt 23 [rozporządzenia MRiPS w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230002581)

**Zasada:** Oceniaj zdolność do nawiązania i utrzymania kontaktu, bezpiecznego pozostania samemu i panowania nad emocjami – np. wycofanie w depresji, niepoznawanie bliskich, zachowania wymagające nadzoru.

## Sytuacje, które warto opisać (10)

Przy każdej sytuacji, która Was dotyczy, zapisz: jak często potrzebna jest pomoc i na czym polega. Oznaczenia pokazują, przy jakim rodzaju niepełnosprawności dana sytuacja zwykle występuje (bez oznaczenia – przy każdym).

- Złość, drażliwość, wybuchy słowne psychiczna
- Zachowania nieadekwatne (rozbieranie się, krzyki, odhamowanie) psychiczna
- Lęk, pobudzenie, niepokój (np. wieczorny) psychiczna
- Opór wobec pomocy (mycie, leki, jedzenie) psychiczna
- Agresja fizyczna wobec opiekunów lub innych psychiczna
- Podejrzliwość, urojenia (oskarżenia o kradzież) psychiczna
- Płaczliwość, apatia, nagłe zmiany nastroju psychiczna
- Zachowania niebezpieczne (ucieczki, odkręcanie gazu, rzucanie przedmiotami) psychiczna, intelektualna
- Zachowania nieakceptowane w miejscach publicznych psychiczna, intelektualna
- Nocne pobudzenie, wędrowanie po domu psychiczna

## Na co uważać
Przy otępieniu, schizofrenii, autyzmie czy po urazach mózgu zachowania (wybuchy złości, opór wobec pomocy, wychodzenie w nocy) często ujawniają się poza wizytą komisji. Zapisuj je w [dzienniczku](https://bezzbywania.pl/wzory/dzienniczek-opis-funkcjonowania/) – z datą i tym, co musiał zrobić opiekun.

## Ile punktów za tę czynność

Wartość = 4 × współczynnik rodzaju wsparcia × współczynnik częstotliwości (§ 11 rozporządzenia), zaokrąglona w górę do tysięcznych.

Punkty za jedną czynność |  | Rodzaj wsparcia | czasami (0,50) | często (0,75) | bardzo często (0,95) | zawsze (1,00)
 | towarzyszące (0,80) | 1,600 | 2,400 | 3,040 | 3,200
 | częściowe (0,90) | 1,800 | 2,700 | 3,420 | 3,600
 | pełne (0,99) | 1,980 | 2,970 | 3,762 | 3,960
 | szczególne (1,00) | 2,000 | 3,000 | 3,800 | 4,000

Do wyniku wchodzi tylko [25 najwyższych wartości](https://bezzbywania.pl/artykuly/top-25-na-czym-sie-skupic/) z 32. Znaczenie pojęć: [rodzaje wsparcia](https://bezzbywania.pl/artykuly/rodzaje-wsparcia-towarzyszace-czesciowe-pelne-szczegolne/) · [częstotliwość](https://bezzbywania.pl/artykuly/czestotliwosc-wsparcia-czasami-czesto-zawsze/).

## Jak to opisać – szablon

Czynność 23 – kontrolowanie własnych zachowań i emocji:
[Imię] nie jest w stanie samodzielnie [co dokładnie], ponieważ [skutek choroby].
Pomoc jest potrzebna [codziennie / kilka razy w tygodniu / przy każdej próbie] i polega na [przypominaniu / podtrzymywaniu / wykonaniu za nią].
Ostatnio [data]: [konkretne zdarzenie – co się stało bez pomocy].
Pomagają: [kto]. Dokumenty: [np. zaświadczenie lekarza z dnia …].

Wszystkie czynności naraz: [kalkulator punktów](https://bezzbywania.pl/kalkulator/) (przygotuje pismo) i [wzór dzienniczka](https://bezzbywania.pl/wzory/dzienniczek-opis-funkcjonowania/).

[← 22. Nawiązywanie kontaktów](https://bezzbywania.pl/czynnosci/22-nawiazywanie-kontaktow/) · [24. Utrzymywanie kontaktów z bliskimi →](https://bezzbywania.pl/czynnosci/24-utrzymywanie-kontaktow-z-bliskimi/)
[Wszystkie 32 czynności](https://bezzbywania.pl/czynnosci/)

## Źródła

- [Rozporządzenie MRiPS z 23.11.2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581) – ISAP](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230002581)
- [Wytyczne Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z 11.12.2024 r. (gov.pl)](https://www.gov.pl/attachment/ca95b4e9-1a2f-48ee-8c65-5fef752f83f7)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/czynnosci/23-kontrolowanie-wlasnych-zachowan-i-emocji/ (Bez Zbywania, aktualizacja 28.10.2026). To nie jest porada prawna.