# Czynność 5: Przemieszczanie się środkami transportu – jak opisać potrzebę wsparcia

Czynność 5 z 32 · Mobilność

Przemieszczanie się środkami transportu to jedna z 32 czynności, które ocenia skład WZON. Każda może dać do 4 punktów. Poniżej: definicja z rozporządzenia, sytuacje, które warto opisać, i typowe błędy w ocenie.

## Definicja z rozporządzenia

Przemieszczanie się środkami transportu – polegające na zdolności do przemieszczania się różnymi środkami transportu jako pasażer podczas przejazdu samochodem oraz korzystania ze środków transportu publicznego, w szczególności takich jak taksówka, autobus, pociąg, samolot, w tym również podczas dużego natężenia ruchu.
§ 10 ust. 2 pkt 5 [rozporządzenia MRiPS w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230002581)

**Zasada:** Oceniaj, czy osoba JEST W STANIE poruszać się sama i bezpiecznie – nie to, czy akurat wychodzi. Jeśli nie wychodzi sama, bo by upadła albo się zgubiła, to jest potrzeba wsparcia.

## Sytuacje, które warto opisać (12)

Przy każdej sytuacji, która Was dotyczy, zapisz: jak często potrzebna jest pomoc i na czym polega. Oznaczenia pokazują, przy jakim rodzaju niepełnosprawności dana sytuacja zwykle występuje (bez oznaczenia – przy każdym).

- Dotarcie do przystanku, stacji lub samochodu (pieszo, rowerem, z pomocą) i powrót fizyczna, psychiczna, intelektualna, sensoryczna
- Wsiadanie i wysiadanie z samochodu fizyczna
- Wsiadanie do autobusu, tramwaju, pociągu (stopnie, poręcze) fizyczna
- Utrzymanie pozycji w pojeździe (hamowanie, zakręty) fizyczna
- Wybór linii i przystanku, wysiadanie we właściwym miejscu psychiczna, intelektualna
- Zakup i skasowanie biletu, korzystanie z rozkładu jazdy psychiczna, intelektualna
- Korzystanie z taksówki (zamówienie, podanie adresu, zapłata) psychiczna, intelektualna
- Zachowanie w trakcie jazdy (próby wysiadania, niepokój, dezorientacja) psychiczna, intelektualna
- Przesiadki, tłok, duży ruch fizyczna, psychiczna, intelektualna
- Odczytanie numeru linii i komunikatów (wzrok, słuch) sensoryczna
- Jazda mimo lęku lub napadów paniki psychiczna
- Czy dałaby radę sama dojechać w nowe miejsce (np. do nowej przychodni) psychiczna, intelektualna

## Na co uważać
Ocenia się **zdolność** do przemieszczania się środkami transportu – nie to, czy w okolicy jeździ autobus, ani czy osoba obecnie z niego korzysta. Jeśli nie dojdzie sama do przystanku albo nie wysiądzie we właściwym miejscu, to potrzeba wsparcia. To, że ktoś „nie korzysta z komunikacji”, nie może obniżać oceny – nie korzysta właśnie dlatego, że nie jest w stanie.

## Uwaga: „limit 75+”
To jedna z dziewięciu czynności (3, 5, 9, 11, 20, 25, 26, 28, 31), przy których wytyczne z 11.12.2024 r. dopuszczają u osób po 75. roku życia „wymagających wsparcia z racji wieku” maksymalnie wsparcie częściowe i częstotliwość „często” – czyli **2,700 pkt** zamiast 4,000. Jeśli w decyzji widzisz 2,700 w tych pozycjach, a trudności wynikają z choroby (otępienie, udar, niewidzenie), a nie z samego wieku – zakwestionuj to. Sąd Okręgowy w Radomiu (VI Ua 6/26) uznał, że wytyczne nie mogą ograniczać liczby punktów. [Jak to zrobić](https://bezzbywania.pl/artykuly/seniorzy-75-plus-wytyczne/).

## Ile punktów za tę czynność

Wartość = 4 × współczynnik rodzaju wsparcia × współczynnik częstotliwości (§ 11 rozporządzenia), zaokrąglona w górę do tysięcznych.

Punkty za jedną czynność |  | Rodzaj wsparcia | czasami (0,50) | często (0,75) | bardzo często (0,95) | zawsze (1,00)
 | towarzyszące (0,80) | 1,600 | 2,400 | 3,040 | 3,200
 | częściowe (0,90) | 1,800 | 2,700 | 3,420 | 3,600
 | pełne (0,99) | 1,980 | 2,970 | 3,762 | 3,960
 | szczególne (1,00) | 2,000 | 3,000 | 3,800 | 4,000

Do wyniku wchodzi tylko [25 najwyższych wartości](https://bezzbywania.pl/artykuly/top-25-na-czym-sie-skupic/) z 32. Znaczenie pojęć: [rodzaje wsparcia](https://bezzbywania.pl/artykuly/rodzaje-wsparcia-towarzyszace-czesciowe-pelne-szczegolne/) · [częstotliwość](https://bezzbywania.pl/artykuly/czestotliwosc-wsparcia-czasami-czesto-zawsze/).

## Jak to opisać – szablon

Czynność 5 – przemieszczanie się środkami transportu:
[Imię] nie jest w stanie samodzielnie [co dokładnie], ponieważ [skutek choroby].
Pomoc jest potrzebna [codziennie / kilka razy w tygodniu / przy każdej próbie] i polega na [przypominaniu / podtrzymywaniu / wykonaniu za nią].
Ostatnio [data]: [konkretne zdarzenie – co się stało bez pomocy].
Pomagają: [kto]. Dokumenty: [np. zaświadczenie lekarza z dnia …].

Wszystkie czynności naraz: [kalkulator punktów](https://bezzbywania.pl/kalkulator/) (przygotuje pismo) i [wzór dzienniczka](https://bezzbywania.pl/wzory/dzienniczek-opis-funkcjonowania/).

[← 4. Sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi](https://bezzbywania.pl/czynnosci/4-sieganie-chwytanie-i-manipulowanie-przedmiotami-uzytkowymi/) · [6. Klasyfikacja docierających bodźców →](https://bezzbywania.pl/czynnosci/6-klasyfikacja-docierajacych-bodzcow/)
[Wszystkie 32 czynności](https://bezzbywania.pl/czynnosci/)

## Źródła

- [Rozporządzenie MRiPS z 23.11.2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581) – ISAP](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230002581)
- [Wytyczne Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z 11.12.2024 r. (gov.pl)](https://www.gov.pl/attachment/ca95b4e9-1a2f-48ee-8c65-5fef752f83f7)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/czynnosci/5-przemieszczanie-sie-srodkami-transportu/ (Bez Zbywania, aktualizacja 28.10.2026). To nie jest porada prawna.