# Twoja sytuacja: poradniki według rodzaju niepełnosprawności

Ta sama skala 32 czynności dotyczy wszystkich, ale zaniżenia w punktacji wyglądają różnie przy różnych schorzeniach. Wybierz poradnik najbliższy Twojej sytuacji.

## Autyzm u osoby dorosłej: jak opisać funkcjonowanie w ocenie WZON
Dorosła osoba w spektrum autyzmu może mówić płynnie i jednocześnie potrzebować stałego wsparcia. Które czynności opisać, kiedy przysługuje wsparcie szczególne i jak przygotować ocenę.

## Choroba Parkinsona: jak pokazać WZON zmienność objawów
Przy chorobie Parkinsona funkcjonowanie zmienia się w ciągu dnia. Jak opisać okresy pogorszenia, upadki, spowolnienie, zaburzenia poznawcze i dlaczego czas wykonania czynności ma znaczenie.

## Demencja i choroba Alzheimera: jak przejść ocenę WZON, żeby punkty odpowiadały rzeczywistości
Osoba z otępieniem na komisji często „wszystko robi sama”. Jak przygotować ocenę, wysłuchanie opiekuna, dokumenty i odwołanie przy demencji – z przepisami i przykładami spraw.

## Osoby głuche i niedosłyszące: ocena WZON, dane i argumenty
Ponad 10 tys. z 27 786 decyzji dla osób z symbolem 03-L było poniżej 70 punktów (stan na 31.03.2026). Jak opisać barierę komunikacyjną, rolę tłumacza PJM i aparatu słuchowego.

## Niepełnosprawność intelektualna: jak pokazać realną potrzebę wsparcia
Osoba z niepełnosprawnością intelektualną często chce wypaść „dobrze” przed komisją. Jak przygotować ocenę, opisać wsparcie towarzyszące, wykorzystać opinie z WTZ i ŚDS oraz wysłuchanie opiekuna.

## Osoby niewidome i słabowidzące: jak walczyć o rzetelną ocenę WZON
Przykłady z wytycznych, które obniżają punkty niewidomych, petycja o „limit 76 punktów”, stanowisko RPO i konkretne argumenty do odwołania. Jak opisać funkcjonowanie bez wzroku.

## Osoba leżąca lub obłożnie chora: jak przejść przez ocenę WZON
Ocena w miejscu zamieszkania, wsparcie pełne i szczególne, zarzut „nie wykonuje, bo nie musi”, przewlekłość i ryzyko, że chory nie doczeka decyzji. Praktyczny przewodnik dla rodzin.

## Osoba na wózku inwalidzkim: jak WZON powinien ocenić poruszanie się i inne czynności
Wózek to technologia kompensująca, nie samodzielność. Co wytyczne mówią o osobach na wózkach aktywnych, kiedy wsparcie jest pełne, a kiedy szczególne, i co opisać poza mobilnością.

## Po udarze: jak opisać skutki dla WZON, żeby nie stracić punktów
Po udarze trudności są ruchowe, komunikacyjne i poznawcze jednocześnie. Przykłady spraw, w których WZON zaniżył punkty, i jak opisać afazję, niedowład i zaburzenia pamięci.

## Schizofrenia, depresja i inne choroby psychiczne: jak pokazać potrzebę wsparcia
Przy chorobie psychicznej problemem nie jest „czy umie”, tylko „czy jest w stanie zacząć i dokończyć”. Stymulacja do działania to wsparcie. Jak opisać objawy, fazy choroby i zachowania ryzykowne.

Zobacz też: [jak opisać każdą z 32 czynności](https://bezzbywania.pl/czynnosci/) oraz [co oznacza Twój wynik punktowy](https://bezzbywania.pl/punkty/).

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/niepelnosprawnosc/ (Bez Zbywania, aktualizacja 28.10.2026). To nie jest porada prawna.