Po decyzji: odwołania · Opublikowano: 27.10.2026

W sądzie: jak wykorzystać biegłego i świadków

Opracowanie: Bez Zbywania · Źródła i podstawy

W sądzie nie decyduje już komisja WZON, tylko dowody. Najczęściej – opinia biegłego. Ale wyroki pokazują, że świadkowie i dobrze napisane zastrzeżenia do opinii potrafią zmienić wynik.

Biegły – najczęściej rozstrzygający dowód

W większości opisanych spraw sąd powołał biegłych z dziedzin, z których pochodzą członkowie składu ustalającego: fizjoterapii, psychologii, pielęgniarstwa, pracy socjalnej. SR w Łomży nazwał opinię biegłego w tego typu sprawach „dowodem koronnym”.

Przykłady:

• SR Szczecin-Centrum, IX U 989/25 – biegła pielęgniarka podniosła 20 z 30 kwestionowanych pozycji (np. zmiana pozycji ciała 0 → 3,42; pozostawanie w domu samemu 1,8 → 3,2) → 71 pkt zamiast 47.
• SR Praga-Południe, VI U 541/25 – po ponownym rozpatrzeniu 13 pkt; sąd na podstawie opinii biegłych ustalił 30 pkt.
• SR Szczecin-Centrum, IX U 381/25 – biegły fizjoterapeuta i zeznania męża: 42 → ok. 57 pkt (nadal poniżej progu).
• SR Łomża, IV U 61/25 – 79-latka uznana przez ZUS za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, spędzająca większość czasu w łóżku: WZON 86 pkt, po ponownym rozpatrzeniu 81 (z wartościami 2,700 m.in. w czynnościach 3, 5, 9, 11, 20, 25, 26, 28 i 31). Biegłe (doradca zawodowy i pracownik socjalny) potwierdziły 81 pkt. Sąd podkreślił, że odwołująca się nie wniosła zarzutów do opinii, i oddalił odwołanie na posiedzeniu niejawnym.

Jak napisać wniosek o biegłego

Precyzuj:

• specjalność – odpowiadającą problemom: psycholog lub neuropsycholog przy otępieniu i chorobach psychicznych, fizjoterapeuta przy ruchu, pielęgniarka przy samoobsłudze i zdrowiu, pracownik socjalny przy czynnościach społecznych i domowych;
• tezę – „na okoliczność ustalenia rodzaju i częstotliwości wymaganego wsparcia w czynnościach nr … zgodnie z § 10 i § 11 rozporządzenia”;
• badanie w miejscu zamieszkania, jeśli osoba nie może dojechać lub w obcym miejscu funkcjonuje inaczej (np. demencja).

Zastrzeżenia do opinii

Sąd zwykle wyznacza termin na uwagi do opinii. Nie zmarnuj go – brak zarzutów sąd może potraktować jako akceptację opinii (tak było w sprawie z Łomży). Sprawdź:

1. Czy biegły ocenił zdolność, a nie to, co osoba „robi”? Zobacz zdolność, a nie nawyki.
2. Czy uwzględnił wszystkie rodzaje niepełnosprawności (najwyższy współczynnik – § 11 ust. 10)?
3. Czy częstotliwość pasuje do opisu? „Czasami” przy codziennej pomocy to sprzeczność.
4. Czy oparł się wyłącznie na rozmowie z osobą z zaburzeniami poznawczymi?
5. Czy stosował wytyczne (np. limit 75+), które nie są prawem? SO w Radomiu (VI Ua 6/26) uznał, że wytyczne nie mogą ograniczać liczby punktów.

Wnieś o opinię uzupełniającą, przesłuchanie biegłego na rozprawie albo opinię innego biegłego – z konkretnym uzasadnieniem.

Świadkowie

Świadek to ktoś, kto zna codzienne funkcjonowanie osoby: opiekun, członek rodziny, sąsiad, opiekunka, pracownik OPS, terapeuta. We wniosku podaj imię, nazwisko, adres i okoliczności, na które ma zeznawać (np. „na okoliczność wsparcia w czynnościach 19, 21, 26 i 31”).

• SR Katowice-Zachód, VII U 123/25 – sąd uwierzył trzem świadkom (pracownik MOPS, opłacana opiekunka, siostra) i przesłuchaniu strony; pominął biegłego i ustalił 90 pkt (WZON: 36). Uwaga: ten wyrok nie rozpisał punktów na 32 czynności, co inny sąd uznał za konieczne.
• SO Warszawa-Praga, VII Ua 5/26 – wydanie wyroku bez rozprawy mimo wniosków o przesłuchanie męża i córki skutkowało uchyleniem wyroku z powodu nieważności postępowania.
• SR Wrocław, IV U 927/25 i SR w Rybniku, V U 220/25 – sądy pominęły wnioski o świadków; w obu sprawach odwołania nie przyniosły oczekiwanego efektu.

Wniosek: zgłaszaj świadków od razu w odwołaniu, uzasadnij, dlaczego są potrzebni (biegły widzi osobę raz; świadek widzi ją codziennie), i wnoś o rozprawę. Jeśli sąd pominie dowód – zgłoś zastrzeżenie do protokołu (art. 162 KPC), żeby móc to podnieść w apelacji.

Dokumenty

Dzienniczek, zaświadczenia z opisem skutków, karty SOR, opinie terapeutów, zdjęcia przystosowań mieszkania. Sąd ocenia stan z daty decyzji, więc ważne są dokumenty z tamtego okresu.

Apelacja

Od wyroku sądu rejonowego przysługuje apelacja do sądu okręgowego. WZON też może ją złożyć – tak było w sprawie rozstrzygniętej przez SO w Radomiu, który apelację WZON oddalił.

Źródła

• Wyrok SR Szczecin-Centrum, IX U 989/25 (SAOS)
• Wyrok SR Szczecin-Centrum, IX U 381/25 (SAOS)
• Wyrok SR dla Warszawy Pragi-Południe, VI U 541/25 (SAOS)
• Wyrok SR Łomża, IV U 61/25 (SAOS)
• Wyrok SR Katowice-Zachód, VII U 123/25 (SAOS)
• Wyrok SO Warszawa-Praga, VII Ua 5/26 (SAOS)
• Wyrok SR Wrocław, IV U 927/25 (SAOS)
• Wyrok SR w Rybniku, V U 220/25 (SAOS)
• Wyrok SO w Radomiu, VI Ua 6/26 (SAOS)