Rodzaje niepełnosprawności · Opublikowano: 27.10.2026

Po udarze: jak opisać skutki dla WZON, żeby nie stracić punktów

Opracowanie: Bez Zbywania · Źródła i podstawy

Udar rzadko odbiera tylko sprawność ręki czy nogi. Często zabiera też słowa, pamięć, koncentrację i nastrój. Ocena, która widzi tylko niedowład, pomija połowę problemu.

Przykłady z praktyki

SR Szczecin-Centrum, IX U 989/25 (4.09.2026) – 48-latka po udarze z niedowładem lewostronnym, zaburzeniami pamięci i koncentracji, depresją i lękiem. WZON przyznał 50 punktów, a po wniosku o ponowne rozpatrzenie 47 – z zerami m.in. przy zmianie pozycji ciała, klasyfikacji bodźców, przekazywaniu informacji, prowadzeniu rozmowy, toalecie i jedzeniu. Biegła pielęgniarka w sądzie podniosła ocenę 20 z 30 kwestionowanych pozycji (np. zmiana pozycji ciała z 0 do 3,42, jedzenie i picie z 0 do 2,7) – sąd ustalił 71 punktów.
Interpelacja nr 8216 (19.02.2025) – poseł opisał mężczyznę po udarze z paraliżem części ciała, któremu ustalono 52 punkty.
Relacja sędzi sądu okręgowego opisana przez GazetaPrawna.pl (27.04.2026) – bliska jej, niemal 90-letnia osoba po udarze z demencją: 92 punkty w 2024 r., 81 w 2025 r. (WZON uznał, że „odzyskała” częściową zdolność m.in. w poruszaniu się w nieznanym środowisku i w prowadzeniu rozmowy), po ponownym rozpatrzeniu 80.

Trzy wymiary skutków udaru

Rozporządzenie każe oceniać zdolność w odniesieniu do niepełnosprawności fizycznej, psychicznej, intelektualnej i sensorycznej (§ 11 ust. 1), a przy kilku rodzajach brać najwyższy współczynnik rodzaju i częstotliwości (§ 11 ust. 10). Po udarze opisz wszystkie:

Ruch – niedowład, spastyczność, równowaga, upadki, jedna sprawna ręka.
Komunikacja – afazja (rozumienie i/lub mówienie), dyzartria, trudności w czytaniu i pisaniu.
Funkcje poznawcze i emocje – pamięć, uwaga, planowanie, zaniedbywanie połowy pola widzenia, depresja poudarowa, labilność emocjonalna.

Czynności, w których najczęściej pojawiają się zera

1 – zmiana pozycji ciała: wstawanie, przesiadanie się z jedną sprawną stroną.
4 – sięganie i chwytanie: jedna ręka nie wystarcza do otwarcia słoika, zapięcia guzików, krojenia.
6 – klasyfikacja bodźców: zaniedbywanie jednej strony, nieocenianie zagrożeń.
7, 8 – przekazywanie informacji i rozmowa: przy afazji – kluczowe; nawet gdy osoba „mówi”, często nie przekaże informacji lekarzowi czy urzędnikowi.
9 – nowa umiejętność: nauka obsługi z jedną ręką, nowe pomoce.
10 – koncentracja: męczliwość, przerywanie czynności.
12–17 – samoobsługa: kąpiel, toaleta, ubieranie się jedną ręką.
19 – leki: leki przeciwkrzepliwe – ich pomylenie jest groźne.
27 – posiłki: bezpieczeństwo w kuchni.
29, 31 – finanse i urzędy: liczenie, czytanie ze zrozumieniem, podpis.

Afazja i wywiad

Osoba z afazją może nie zrozumieć pytań albo nie umieć odpowiedzieć – a skład opiera się na wywiadzie bezpośrednim. Ministerstwo w odpowiedzi na zapytanie nr 3553 uznało obecność osoby pomagającej w komunikacji za zasadną przy osobach mających znaczne trudności w porozumiewaniu się za pomocą mowy. Złóż wniosek o przesłuchanie opiekuna i dołącz opinię logopedy lub neurologopedy.

Dowody

Karta informacyjna z oddziału udarowego i rehabilitacji (często zawiera skale funkcjonalne), opinia fizjoterapeuty, logopedy, neuropsychologa, zaświadczenie lekarza z opisem skutków, dzienniczek.

Poprawa i pogorszenie

W pierwszych miesiącach po udarze stan może się zmieniać. Jeśli od oceny nastąpiło pogorszenie (np. kolejny udar), złóż wniosek o nową decyzję (art. 6b⁶ ust. 1 ustawy o rehabilitacji). Jeśli WZON po wniosku o ponowne rozpatrzenie obniżył punkty – zobacz czy WZON może obniżyć punkty.

Lista kontrolna po udarze

Karta informacyjna ze szpitala i z oddziału rehabilitacji – z opisem niedowładu, afazji, zaburzeń połykania.
Opinia neuropsychologa lub logopedy, jeśli była robiona – to najlepszy dowód zaburzeń poznawczych i komunikacji.
Dzienniczek z 2–4 tygodni pokazujący, ile czasu zajmuje ubieranie się, jedzenie, mycie (kryterium „w standardowym czasie” z § 10 ust. 1 rozporządzenia).
Opis ryzyka upadku: czy ktoś asekuruje przy chodzeniu, przy wejściu do wanny.
Informacja o zmianach zachowania – drażliwość, apatia, brak inicjatywy (zdolność do „zainicjowania” czynności też jest oceniana).
Jeśli rehabilitacja trwa – rozważ termin wniosku. Wynik dotyczy stanu w chwili oceny, a decyzja może być ważna kilka lat; przy znaczącym pogorszeniu możesz złożyć nowy wniosek w każdym czasie (art. 6b⁶ ust. 1).

Źródła

Czytaj dalej

Sprawdź swoje punkty. Kalkulator policzy wynik według wzoru z rozporządzenia (25 najwyższych iloczynów) i porówna go z decyzją komisji. Działa tylko w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.