Ocena i komisja · Opublikowano: 27.10.2026

Jak przygotować się do oceny poziomu potrzeby wsparcia w WZON

Opracowanie: Bez Zbywania · Źródła i podstawy

Ocena trwa zwykle krótko, a jej skutki – nawet 7 lat. Dobre przygotowanie zajmuje jeden wieczór. Oto lista, którą możesz wydrukować.

Jak wygląda ocena

Skład ustalający (co najmniej dwóch specjalistów różnych zawodów – rozporządzenie wymienia m.in. fizjoterapeutę, psychologa, pedagoga, pedagoga specjalnego, pracownika socjalnego, doradcę zawodowego i pielęgniarkę; § 2–3) przeprowadza „w jednym miejscu i czasie” trzy czynności (§ 6 ust. 1 rozporządzenia):

• obserwację – jak osoba się zachowuje i funkcjonuje,
• wywiad bezpośredni – pytania do osoby o jej funkcjonowanie w 32 czynnościach,
• ocenę funkcjonowania – prośby o wykonanie konkretnych działań (np. wstań, podnieś przedmiot, powiedz, jaki jest dzień).

Każdy członek składu sporządza pisemną opinię. W ciągu 7 dni wypełniają wspólnie formularz z punktami, a decyzję podpisują w ciągu 14 dni od wypełnienia formularza (§ 6 ust. 8, § 7, § 8 rozporządzenia).

Gdy nie możesz przyjść w wyznaczonym terminie

Zawiadomienie o terminie i miejscu oceny WZON musi doręczyć co najmniej 7 dni wcześniej (§ 4 ust. 1). Jeżeli nie możesz się stawić z ważnej przyczyny (np. szpital, nagłe pogorszenie), zgłoś to i usprawiedliw nieobecność w ciągu 14 dni od wyznaczonego terminu (§ 4 ust. 4). Jeżeli WZON nie uzna usprawiedliwienia, pozostawi sprawę bez rozpoznania – dlatego nie zwlekaj i dołącz dowód (np. kartę informacyjną ze szpitala).

Dokumenty do zabrania

• dowód osobisty (skład weryfikuje tożsamość),
• orzeczenie o niepełnosprawności / stopniu niepełnosprawności,
• dokumentacja opisująca funkcjonowanie – zobacz dokumentacja do WZON,
• dzienniczek funkcjonowania i rozpiska typowej doby,
• lista leków i informacja, kto je podaje,
• technologie wspomagające, z których osoba korzysta na co dzień (balkonik, aparat słuchowy, okulary, pieluchomajtki – nie zostawiaj ich w domu „żeby wyglądało gorzej”, ale też nie ukrywaj, że bez nich osoba nie funkcjonuje).

Notatki: 32 czynności w pigułce

Przygotuj jedną kartkę z krótkimi hasłami przy każdej czynności, w której jest trudność: co się dzieje, kto pomaga, jak często. Stres na komisji powoduje, że ludzie zapominają o najważniejszych rzeczach (np. o nocnych wstawaniach, nietrzymaniu moczu, epizodach agresji). Lista czynności z opisami: 32 czynności.

Opiekun: zadbaj o to wcześniej

Jeżeli osoba ma otępienie, niepełnosprawność intelektualną, autyzm, chorobę psychiczną albo afazję – nie licz na to, że skład sam zapyta opiekuna. Złóż pisemny wniosek o wysłuchanie opiekuna faktycznego najlepiej już z wnioskiem do WZON, a najpóźniej przed oceną. Wzór: wniosek o przesłuchanie opiekuna.

Ministerstwo w odpowiedzi na zapytanie poselskie nr 3553 (sierpień 2026) napisało, że obecność innej osoby jest co do zasady „niewskazana”, ale dopuszczalna m.in. przy znacznych trudnościach w komunikowaniu się, a o obecności decydują członkowie składu. Jednocześnie potwierdziło, że gdy nie można uzyskać informacji od samej osoby, można je uzyskać od opiekuna faktycznego, a specjaliści powinni to zaznaczyć w opinii. Szczegóły i argumenty: opiekun na komisji.

W trakcie oceny

• Nie mobilizuj się ponad miarę. Wiele osób „staje na głowie”, żeby dobrze wypaść. Komisja ma zobaczyć typowe funkcjonowanie.
• Mów o typowych i gorszych dniach. Jeśli stan jest zmienny – powiedz, jak często są złe dni.
• Nie zgadzaj się milcząco na skróty. Gdy słyszysz „czyli sama się pani myje?”, a to nieprawda – sprostuj: „Nie. Myje mnie córka, bo nie utrzymuję równowagi”.
• Odpowiadaj o zdolności, nie o tym, kto co robi – zobacz zdolność, a nie nawyki.
• Poproś o odnotowanie ważnych informacji i o przyjęcie dokumentów do akt.
• Masz prawo zażądać, by członek składu okazał dokument potwierdzający wyznaczenie go do składu (§ 6 ust. 2).

Gdy opiekuna wypraszają

Spokojnie powiedz: „Mama ma otępienie i nie jest w stanie wiarygodnie opisać swojego funkcjonowania. Zgodnie z § 6 ust. 6 rozporządzenia proszę o wysłuchanie mnie jako opiekuna faktycznego. Złożyliśmy w tej sprawie pisemny wniosek”. Jeśli skład odmówi – poproś o odnotowanie odmowy, a po wyjściu od razu zapisz przebieg. To materiał do wniosku o ponowne rozpatrzenie.

Zaraz po ocenie

Tego samego dnia spisz: kto był w składzie, ile trwała ocena, jakie pytania padły, co osoba odpowiedziała, czy wysłuchano opiekuna, czy przejrzano dokumenty. Podpisz notatkę i ewentualnie poproś drugą obecną osobę o podpis. Po doręczeniu decyzji porównaj wynik w kalkulatorze i sprawdź jak czytać decyzję.

Źródła

• Rozporządzenie w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581), § 6–8
• Odpowiedź MRPiPS na zapytanie nr 3553 w sprawie obecności opiekunów (PDF, Sejm)