Bez Zbywania

Pieniądze i ZUS · Opublikowano:

Gdy bliski umiera w trakcie sprawy o świadczenie wspierające

Opracowanie: Bez Zbywania · Źródła i podstawy

Postępowania w WZON trwają miesiącami, a wiele wnioskujących to osoby bardzo chore i w podeszłym wieku. Część z nich nie doczeka decyzji. Rodziny pytają wtedy, czy coś im przysługuje. Odpowiedź jest twarda – i dlatego warto ją znać zawczasu.

Co mówi ustawa

Art. 4 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym: w razie śmierci osoby uprawnionej świadczenie pobierane przez nią przysługuje osobie wspólnie z nią zamieszkującej i gospodarującej – za pełny miesiąc, w którym nastąpił zgon, o ile nie zostało już za ten miesiąc wypłacone zmarłemu.

Art. 4 ust. 4: roszczenie o tę wypłatę wygasa po 12 miesiącach od dnia śmierci.

To wszystko, co ustawa o świadczeniu wspierającym mówi wprost. Przepis dotyczy świadczenia, które było już pobierane.

Gdy osoba umiera przed decyzją WZON

SO Warszawa-Praga w Warszawie (VII U 430/25, 2.03.2026) rozpatrywał sprawę wdowy. Jej mąż złożył wniosek do WZON, ale zmarł 7 grudnia 2024 r. – dwa dni przed wydaniem decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia (9 grudnia 2024 r.). Wniosku do ZUS nikt nie złożył za jego życia. Sąd oddalił odwołanie: prawo do świadczenia nie zostało ustalone ani nie było pobierane, więc nie ma „niezrealizowanego świadczenia”, a art. 4 ust. 3 nie ma zastosowania.

To bolesne rozstrzygnięcie, ale wynika z konstrukcji przepisów: świadczenie jest osobiste, a prawo do niego powstaje dopiero na wniosek do ZUS.

Co z tego wynika w praktyce

  1. Nie zwlekaj z wnioskiem do ZUS. Gdy tylko decyzja WZON stanie się ostateczna (z wynikiem 70+), złóż wniosek do ZUS – nawet jeśli zamierzasz kwestionować punkty. Zobacz od kiedy świadczenie.
  2. Ponaglaj WZON, jeśli sprawa przekracza terminy, szczególnie gdy stan zdrowia jest ciężki. Napisz to wprost w ponagleniu i dołącz dokumentację. Zobacz bezczynność i przewlekłość.
  3. Poproś o pilne rozpatrzenie we wniosku do WZON, opisując stan zdrowia (np. opieka paliatywna). Przepisy nie przewidują trybu „pilnego”, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by o to poprosić.
  4. Pełnomocnictwo zawczasu. Osoba, która może za kilka tygodni nie być w stanie podpisać pism, powinna udzielić pełnomocnictwa wcześniej. Zobacz pełnomocnik i pomoc prawna.

Gdy osoba umiera po przyznaniu świadczenia

Opiekun po śmierci podopiecznego

Opiekun, za którego ZUS opłacał składki (art. 6), traci ten tytuł. Jeśli wcześniej, z powodu świadczenia wspierającego, stracił świadczenie pielęgnacyjne – sprawdź, czy przysługuje mu świadczenie przedemerytalne lub zasiłek dla bezrobotnych (urząd pracy).

Najczęstsze pytania

Czy rodzina może kontynuować sprawę w WZON po śmierci wnioskodawcy? Decyzja o poziomie potrzeby wsparcia dotyczy osobiście osoby z niepełnosprawnością. W sprawie VII U 430/25 decyzję WZON wydano już po śmierci wnioskodawcy, ale nie dało to rodzinie prawa do świadczenia. Jeśli rozważasz dalsze kroki – skorzystaj z bezpłatnej porady prawnej.

Mama zmarła 20. dnia miesiąca, a świadczenie za ten miesiąc przyszło przed śmiercią. Czy trzeba je oddać? Art. 4 ust. 3 mówi o świadczeniu „za pełny miesiąc, w którym nastąpił zgon”. Świadczenie za miesiąc śmierci wypłacone zmarłej nie jest więc wypłacane drugi raz domownikowi – ale ustawa nie każe go dzielić. Świadczenie za kolejne miesiące, wypłacone po śmierci, trzeba zgłosić ZUS.

Kto jest „osobą wspólnie zamieszkującą i gospodarującą”? Ustawa nie zawęża tego do rodziny. Liczy się faktyczne wspólne mieszkanie i prowadzenie gospodarstwa domowego. Przygotuj dowody (np. zameldowanie, rachunki, oświadczenia sąsiadów).

Źródła

Czytaj dalej

Sprawdź swoje punkty. Kalkulator policzy wynik według wzoru z rozporządzenia (25 najwyższych iloczynów) i porówna go z decyzją komisji. Działa tylko w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.