Czynność 23 z 32 · Relacje, emocje, bezpieczeństwo

Czynność 23: Kontrolowanie własnych zachowań i emocji – jak opisać potrzebę wsparcia

Kontrolowanie własnych zachowań i emocji to jedna z 32 czynności, które ocenia skład WZON. Każda może dać do 4 punktów. Poniżej: definicja z rozporządzenia, sytuacje, które warto opisać, i typowe błędy w ocenie.

Definicja z rozporządzenia

Kontrolowanie własnych zachowań i emocji – polegające na zdolności do kontrolowania własnych emocji i odruchów, zarówno werbalnych jak i fizycznych, w kontaktach z osobami znanymi lub nieznanymi, w sposób odpowiedni do danej sytuacji i akceptowany społecznie.
§ 10 ust. 2 pkt 23 rozporządzenia MRiPS w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581)

Zasada: Oceniaj zdolność do nawiązania i utrzymania kontaktu, bezpiecznego pozostania samemu i panowania nad emocjami – np. wycofanie w depresji, niepoznawanie bliskich, zachowania wymagające nadzoru.

Sytuacje, które warto opisać (10)

Przy każdej sytuacji, która Was dotyczy, zapisz: jak często potrzebna jest pomoc i na czym polega. Oznaczenia pokazują, przy jakim rodzaju niepełnosprawności dana sytuacja zwykle występuje (bez oznaczenia – przy każdym).

Złość, drażliwość, wybuchy słowne psychiczna
Zachowania nieadekwatne (rozbieranie się, krzyki, odhamowanie) psychiczna
Lęk, pobudzenie, niepokój (np. wieczorny) psychiczna
Opór wobec pomocy (mycie, leki, jedzenie) psychiczna
Agresja fizyczna wobec opiekunów lub innych psychiczna
Podejrzliwość, urojenia (oskarżenia o kradzież) psychiczna
Płaczliwość, apatia, nagłe zmiany nastroju psychiczna
Zachowania niebezpieczne (ucieczki, odkręcanie gazu, rzucanie przedmiotami) psychiczna, intelektualna
Zachowania nieakceptowane w miejscach publicznych psychiczna, intelektualna
Nocne pobudzenie, wędrowanie po domu psychiczna

Na co uważać

Przy otępieniu, schizofrenii, autyzmie czy po urazach mózgu zachowania (wybuchy złości, opór wobec pomocy, wychodzenie w nocy) często ujawniają się poza wizytą komisji. Zapisuj je w dzienniczku – z datą i tym, co musiał zrobić opiekun.

Ile punktów za tę czynność

Wartość = 4 × współczynnik rodzaju wsparcia × współczynnik częstotliwości (§ 11 rozporządzenia), zaokrąglona w górę do tysięcznych.

Punkty za jedną czynność
Rodzaj wsparcia	czasami (0,50)	często (0,75)	bardzo często (0,95)	zawsze (1,00)
towarzyszące (0,80)	1,600	2,400	3,040	3,200
częściowe (0,90)	1,800	2,700	3,420	3,600
pełne (0,99)	1,980	2,970	3,762	3,960
szczególne (1,00)	2,000	3,000	3,800	4,000

Do wyniku wchodzi tylko 25 najwyższych wartości z 32. Znaczenie pojęć: rodzaje wsparcia · częstotliwość.

Jak to opisać – szablon

Czynność 23 – kontrolowanie własnych zachowań i emocji: [Imię] nie jest w stanie samodzielnie [co dokładnie], ponieważ [skutek choroby]. Pomoc jest potrzebna [codziennie / kilka razy w tygodniu / przy każdej próbie] i polega na [przypominaniu / podtrzymywaniu / wykonaniu za nią]. Ostatnio [data]: [konkretne zdarzenie – co się stało bez pomocy]. Pomagają: [kto]. Dokumenty: [np. zaświadczenie lekarza z dnia …].

Wszystkie czynności naraz: kalkulator punktów (przygotuje pismo) i wzór dzienniczka.