Czynność 1 z 32 · Mobilność

Czynność 1: Zmiana pozycji ciała – jak opisać potrzebę wsparcia

Zmiana pozycji ciała to jedna z 32 czynności, które ocenia skład WZON. Każda może dać do 4 punktów. Poniżej: definicja z rozporządzenia, sytuacje, które warto opisać, i typowe błędy w ocenie.

Definicja z rozporządzenia

Zmiana pozycji ciała – polegająca na zdolności do dokonywania dowolnej zmiany pozycji swojego ciała w przestrzeni, w tym zdolności do przyjmowania i powrotu do pozycji stojącej, siedzącej lub leżącej oraz przyjmowania, i powrotu do spoczynkowej pozycji ciała.
§ 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MRiPS w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581)

Zasada: Oceniaj, czy osoba JEST W STANIE poruszać się sama i bezpiecznie – nie to, czy akurat wychodzi. Jeśli nie wychodzi sama, bo by upadła albo się zgubiła, to jest potrzeba wsparcia.

Sytuacje, które warto opisać (11)

Przy każdej sytuacji, która Was dotyczy, zapisz: jak często potrzebna jest pomoc i na czym polega. Oznaczenia pokazują, przy jakim rodzaju niepełnosprawności dana sytuacja zwykle występuje (bez oznaczenia – przy każdym).

Wstawanie z łóżka i kładzenie się do łóżka fizyczna
Siadanie i wstawanie z krzesła, fotela, sedesu fizyczna
Obracanie się i podciąganie w łóżku (także w nocy) fizyczna
Przejście z leżenia do siadu i utrzymanie równowagi na brzegu łóżka fizyczna
Stanie kilka minut (np. przy zlewie) bez podparcia i ryzyka upadku fizyczna
Podniesienie się z podłogi po upadku fizyczna
Ból lub sztywność utrudniające zmianę pozycji (np. rano) fizyczna
Zainicjowanie zmiany pozycji (nie wstaje, dopóki ktoś nie zachęci; wielogodzinne leżenie) psychiczna, intelektualna
Rozumienie poleceń przy przesiadaniu (np. „oprzyj się tu”, „przesuń nogi”) psychiczna, intelektualna
Bezpieczne siadanie w obcym miejscu bez widzenia, gdzie jest krzesło sensoryczna
Konieczność sprzętu (balkonik, uchwyty, łóżko rehabilitacyjne, podnośnik) fizyczna

Co mówią wytyczne dla specjalistów

Wytyczne podają przykład osoby niewidomej, która rzadko wychodzi z domu: przy czynnościach 1 i 12 wymaga wsparcia towarzyszącego „jedynie incydentalnie” – w rzadkich sytuacjach poza domem, w hotelu lub u innej osoby – czyli czasami. To przykład dla osoby niewidomej bez innych ograniczeń. Jeśli trudności ze zmianą pozycji wynikają z niedowładu, bólu czy otępienia i występują codziennie, ten przykład Cię nie dotyczy.

Źródło: wytyczne Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z 11.12.2024 r. (PDF, gov.pl). Wytyczne nie są prawem powszechnie obowiązującym.

Ile punktów za tę czynność

Wartość = 4 × współczynnik rodzaju wsparcia × współczynnik częstotliwości (§ 11 rozporządzenia), zaokrąglona w górę do tysięcznych.

Punkty za jedną czynność
Rodzaj wsparcia	czasami (0,50)	często (0,75)	bardzo często (0,95)	zawsze (1,00)
towarzyszące (0,80)	1,600	2,400	3,040	3,200
częściowe (0,90)	1,800	2,700	3,420	3,600
pełne (0,99)	1,980	2,970	3,762	3,960
szczególne (1,00)	2,000	3,000	3,800	4,000

Do wyniku wchodzi tylko 25 najwyższych wartości z 32. Znaczenie pojęć: rodzaje wsparcia · częstotliwość.

Jak to opisać – szablon

Czynność 1 – zmiana pozycji ciała: [Imię] nie jest w stanie samodzielnie [co dokładnie], ponieważ [skutek choroby]. Pomoc jest potrzebna [codziennie / kilka razy w tygodniu / przy każdej próbie] i polega na [przypominaniu / podtrzymywaniu / wykonaniu za nią]. Ostatnio [data]: [konkretne zdarzenie – co się stało bez pomocy]. Pomagają: [kto]. Dokumenty: [np. zaświadczenie lekarza z dnia …].

Wszystkie czynności naraz: kalkulator punktów (przygotuje pismo) i wzór dzienniczka.