Czynność 18 z 32 · Samoobsługa i zdrowie

Czynność 18: Jedzenie i picie – jak opisać potrzebę wsparcia

Jedzenie i picie to jedna z 32 czynności, które ocenia skład WZON. Każda może dać do 4 punktów. Poniżej: definicja z rozporządzenia, sytuacje, które warto opisać, i typowe błędy w ocenie.

Definicja z rozporządzenia

Jedzenie i picie – polegające na zdolności do podejmowania i wykonywania w domu i poza domem czynności związanych ze spożywaniem podanego pokarmu lub napoju, w tym inicjowania jedzenia i picia, zdolności do rozpoznawania i sięgania po serwowane jedzenie, rozdrabnianie go, otwierania butelek i puszek, używania przyborów do jedzenia.
§ 10 ust. 2 pkt 18 rozporządzenia MRiPS w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581)

Zasada: Pytanie brzmi: czy osoba da radę zrobić to sama i bezpiecznie. Jeśli ktoś z rodziny robi to za nią, bo ona nie da rady, to jest właśnie potrzeba wsparcia – opisz ją. Jeśli nikt nie pomaga, opisz skutki (zaniedbanie, upadki, pominięte leki).

Sytuacje, które warto opisać (11)

Przy każdej sytuacji, która Was dotyczy, zapisz: jak często potrzebna jest pomoc i na czym polega. Oznaczenia pokazują, przy jakim rodzaju niepełnosprawności dana sytuacja zwykle występuje (bez oznaczenia – przy każdym).

Rozpoczęcie posiłku (pamiętanie o jedzeniu, przypominanie) psychiczna, intelektualna
Rozpoznanie podanego jedzenia i sięgnięcie po nie psychiczna, intelektualna
Krojenie, rozdrabnianie, używanie sztućców fizyczna
Otwieranie butelek, kartonów, puszek, nalewanie fizyczna
Połykanie, krztuszenie się, dieta papkowata fizyczna
Tempo i ilość (je za szybko, za dużo, nie pamięta, że jadła) psychiczna, intelektualna
Jedzenie rzeczy niejadalnych lub zepsutych psychiczna, intelektualna
Wystarczające picie w ciągu dnia psychiczna, intelektualna
Rozpoznanie, co jest na talerzu, bez wzroku sensoryczna
Odmawianie jedzenia (depresja, urojenia otrucia) psychiczna
Karmienie przez sondę lub PEG fizyczna

Co mówią wytyczne dla specjalistów

Wytyczne podają przykład osoby całkowicie niewidomej, która potrzebuje informacji, jaki pokarm jej podano – to wsparcie towarzyszące (dostarczenie informacji).

Źródło: wytyczne Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z 11.12.2024 r. (PDF, gov.pl). Wytyczne nie są prawem powszechnie obowiązującym.

Ile punktów za tę czynność

Wartość = 4 × współczynnik rodzaju wsparcia × współczynnik częstotliwości (§ 11 rozporządzenia), zaokrąglona w górę do tysięcznych.

Punkty za jedną czynność
Rodzaj wsparcia	czasami (0,50)	często (0,75)	bardzo często (0,95)	zawsze (1,00)
towarzyszące (0,80)	1,600	2,400	3,040	3,200
częściowe (0,90)	1,800	2,700	3,420	3,600
pełne (0,99)	1,980	2,970	3,762	3,960
szczególne (1,00)	2,000	3,000	3,800	4,000

Do wyniku wchodzi tylko 25 najwyższych wartości z 32. Znaczenie pojęć: rodzaje wsparcia · częstotliwość.

Jak to opisać – szablon

Czynność 18 – jedzenie i picie: [Imię] nie jest w stanie samodzielnie [co dokładnie], ponieważ [skutek choroby]. Pomoc jest potrzebna [codziennie / kilka razy w tygodniu / przy każdej próbie] i polega na [przypominaniu / podtrzymywaniu / wykonaniu za nią]. Ostatnio [data]: [konkretne zdarzenie – co się stało bez pomocy]. Pomagają: [kto]. Dokumenty: [np. zaświadczenie lekarza z dnia …].

Wszystkie czynności naraz: kalkulator punktów (przygotuje pismo) i wzór dzienniczka.