Czynność 5: Przemieszczanie się środkami transportu – jak opisać potrzebę wsparcia
Przemieszczanie się środkami transportu to jedna z 32 czynności, które ocenia skład WZON. Każda może dać do 4 punktów. Poniżej: definicja z rozporządzenia, sytuacje, które warto opisać, i typowe błędy w ocenie.
Definicja z rozporządzenia
Przemieszczanie się środkami transportu – polegające na zdolności do przemieszczania się różnymi środkami transportu jako pasażer podczas przejazdu samochodem oraz korzystania ze środków transportu publicznego, w szczególności takich jak taksówka, autobus, pociąg, samolot, w tym również podczas dużego natężenia ruchu.
Zasada: Oceniaj, czy osoba JEST W STANIE poruszać się sama i bezpiecznie – nie to, czy akurat wychodzi. Jeśli nie wychodzi sama, bo by upadła albo się zgubiła, to jest potrzeba wsparcia.
Sytuacje, które warto opisać (12)
Przy każdej sytuacji, która Was dotyczy, zapisz: jak często potrzebna jest pomoc i na czym polega. Oznaczenia pokazują, przy jakim rodzaju niepełnosprawności dana sytuacja zwykle występuje (bez oznaczenia – przy każdym).
- Dotarcie do przystanku, stacji lub samochodu (pieszo, rowerem, z pomocą) i powrót fizyczna, psychiczna, intelektualna, sensoryczna
- Wsiadanie i wysiadanie z samochodu fizyczna
- Wsiadanie do autobusu, tramwaju, pociągu (stopnie, poręcze) fizyczna
- Utrzymanie pozycji w pojeździe (hamowanie, zakręty) fizyczna
- Wybór linii i przystanku, wysiadanie we właściwym miejscu psychiczna, intelektualna
- Zakup i skasowanie biletu, korzystanie z rozkładu jazdy psychiczna, intelektualna
- Korzystanie z taksówki (zamówienie, podanie adresu, zapłata) psychiczna, intelektualna
- Zachowanie w trakcie jazdy (próby wysiadania, niepokój, dezorientacja) psychiczna, intelektualna
- Przesiadki, tłok, duży ruch fizyczna, psychiczna, intelektualna
- Odczytanie numeru linii i komunikatów (wzrok, słuch) sensoryczna
- Jazda mimo lęku lub napadów paniki psychiczna
- Czy dałaby radę sama dojechać w nowe miejsce (np. do nowej przychodni) psychiczna, intelektualna
Na co uważać
Ocenia się zdolność do przemieszczania się środkami transportu – nie to, czy w okolicy jeździ autobus, ani czy osoba obecnie z niego korzysta. Jeśli nie dojdzie sama do przystanku albo nie wysiądzie we właściwym miejscu, to potrzeba wsparcia. To, że ktoś „nie korzysta z komunikacji”, nie może obniżać oceny – nie korzysta właśnie dlatego, że nie jest w stanie.
Uwaga: „limit 75+”
To jedna z dziewięciu czynności (3, 5, 9, 11, 20, 25, 26, 28, 31), przy których wytyczne z 11.12.2024 r. dopuszczają u osób po 75. roku życia „wymagających wsparcia z racji wieku” maksymalnie wsparcie częściowe i częstotliwość „często” – czyli 2,700 pkt zamiast 4,000. Jeśli w decyzji widzisz 2,700 w tych pozycjach, a trudności wynikają z choroby (otępienie, udar, niewidzenie), a nie z samego wieku – zakwestionuj to. Sąd Okręgowy w Radomiu (VI Ua 6/26) uznał, że wytyczne nie mogą ograniczać liczby punktów. Jak to zrobić.
Ile punktów za tę czynność
Wartość = 4 × współczynnik rodzaju wsparcia × współczynnik częstotliwości (§ 11 rozporządzenia), zaokrąglona w górę do tysięcznych.
| Rodzaj wsparcia | czasami (0,50) | często (0,75) | bardzo często (0,95) | zawsze (1,00) |
|---|---|---|---|---|
| towarzyszące (0,80) | 1,600 | 2,400 | 3,040 | 3,200 |
| częściowe (0,90) | 1,800 | 2,700 | 3,420 | 3,600 |
| pełne (0,99) | 1,980 | 2,970 | 3,762 | 3,960 |
| szczególne (1,00) | 2,000 | 3,000 | 3,800 | 4,000 |
Do wyniku wchodzi tylko 25 najwyższych wartości z 32. Znaczenie pojęć: rodzaje wsparcia · częstotliwość.
Jak to opisać – szablon
Wszystkie czynności naraz: kalkulator punktów (przygotuje pismo) i wzór dzienniczka.