Czynność 9 z 32 · Komunikacja i funkcje poznawcze

Czynność 9: Opanowanie nowej umiejętności praktycznej – jak opisać potrzebę wsparcia

Opanowanie nowej umiejętności praktycznej to jedna z 32 czynności, które ocenia skład WZON. Każda może dać do 4 punktów. Poniżej: definicja z rozporządzenia, sytuacje, które warto opisać, i typowe błędy w ocenie.

Definicja z rozporządzenia

Opanowanie nowej umiejętności praktycznej – polegające na zdolności do opanowania, podjęcia i przeprowadzenia do końca nieposiadanej wcześniej, nowej umiejętności praktycznej, związanej z codziennym funkcjonowaniem lub opanowania nowego zachowania.
§ 10 ust. 2 pkt 9 rozporządzenia MRiPS w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581)

Zasada: Oceniaj, czy osoba jest w stanie zrozumieć, przekazać informację, skupić się i nauczyć czegoś nowego. Jeśli kiedyś potrafiła, a teraz nie – opisz tę zmianę.

Sytuacje, które warto opisać (8)

Przy każdej sytuacji, która Was dotyczy, zapisz: jak często potrzebna jest pomoc i na czym polega. Oznaczenia pokazują, przy jakim rodzaju niepełnosprawności dana sytuacja zwykle występuje (bez oznaczenia – przy każdym).

Obsługa nowego urządzenia (pilot, czajnik, telefon) psychiczna, intelektualna
Zapamiętanie nowej procedury (np. nowy sposób przyjmowania leku) psychiczna, intelektualna
Przyswojenie nowej trasy lub nowego planu dnia psychiczna, intelektualna
Utrwalenie nowego zachowania (zakręcanie gazu, zamykanie drzwi) – czy pamięta następnego dnia psychiczna, intelektualna
Liczba powtórzeń potrzebnych do nauczenia się czegoś prostego psychiczna, intelektualna
Nauka korzystania ze sprzętu (balkonik, wózek, proteza) fizyczna
Nauka czynności bez wzroku lub słuchu (np. udźwiękowiona aplikacja) sensoryczna
Motywacja i wytrwałość w nauce (brak napędu, szybkie zniechęcenie) psychiczna

Uwaga: „limit 75+”

To jedna z dziewięciu czynności (3, 5, 9, 11, 20, 25, 26, 28, 31), przy których wytyczne z 11.12.2024 r. dopuszczają u osób po 75. roku życia „wymagających wsparcia z racji wieku” maksymalnie wsparcie częściowe i częstotliwość „często” – czyli 2,700 pkt zamiast 4,000. Jeśli w decyzji widzisz 2,700 w tych pozycjach, a trudności wynikają z choroby (otępienie, udar, niewidzenie), a nie z samego wieku – zakwestionuj to. Sąd Okręgowy w Radomiu (VI Ua 6/26) uznał, że wytyczne nie mogą ograniczać liczby punktów. Jak to zrobić.

Ile punktów za tę czynność

Wartość = 4 × współczynnik rodzaju wsparcia × współczynnik częstotliwości (§ 11 rozporządzenia), zaokrąglona w górę do tysięcznych.

Punkty za jedną czynność
Rodzaj wsparcia	czasami (0,50)	często (0,75)	bardzo często (0,95)	zawsze (1,00)
towarzyszące (0,80)	1,600	2,400	3,040	3,200
częściowe (0,90)	1,800	2,700	3,420	3,600
pełne (0,99)	1,980	2,970	3,762	3,960
szczególne (1,00)	2,000	3,000	3,800	4,000

Do wyniku wchodzi tylko 25 najwyższych wartości z 32. Znaczenie pojęć: rodzaje wsparcia · częstotliwość.

Jak to opisać – szablon

Czynność 9 – opanowanie nowej umiejętności praktycznej: [Imię] nie jest w stanie samodzielnie [co dokładnie], ponieważ [skutek choroby]. Pomoc jest potrzebna [codziennie / kilka razy w tygodniu / przy każdej próbie] i polega na [przypominaniu / podtrzymywaniu / wykonaniu za nią]. Ostatnio [data]: [konkretne zdarzenie – co się stało bez pomocy]. Pomagają: [kto]. Dokumenty: [np. zaświadczenie lekarza z dnia …].

Wszystkie czynności naraz: kalkulator punktów (przygotuje pismo) i wzór dzienniczka.