Rodzaje niepełnosprawności · Opublikowano: 27.10.2026

Demencja i choroba Alzheimera: jak przejść ocenę WZON, żeby punkty odpowiadały rzeczywistości

Opracowanie: Bez Zbywania · Źródła i podstawy

Otępienie odbiera nie tylko pamięć, ale też wgląd w chorobę. Dlatego najczęstszy scenariusz wygląda tak – babcia mówi komisji, że sama gotuje, sama wychodzi, sama bierze leki. Komisja zapisuje. Rodzina, która wie, jak jest naprawdę, nie zostaje zapytana.

Dlaczego przy demencji punkty bywają zaniżone

Brak wglądu. Osoba z otępieniem szczerze wierzy, że radzi sobie sama. Jej odpowiedzi w wywiadzie są niewiarygodne nie z powodu złej woli, tylko choroby.
„Dobry moment”. W obcym miejscu, rano, przy mobilizacji – funkcjonowanie wygląda lepiej niż wieczorem w domu.
Problemy poznawcze są niewidoczne. Komisja widzi, że osoba chodzi, siedzi, rozmawia. Nie widzi, że za 10 minut zapomni rozmowę, a w nocy wyjdzie z domu.
Limit dla 75+. Większość osób z otępieniem ma ponad 75 lat. Wytyczne Pełnomocnika z grudnia 2024 r. ograniczają dla tej grupy dziewięć czynności do maksymalnie 2,700 punktu – opisujemy to w osobnym tekście.

Przykład z mediów: Infor.pl opisał decyzję dla 92-latka z chorobą Alzheimera – 82 punkty, przy czym w czynności „załatwianie spraw urzędowych” uznano go za samodzielnego. GazetaPrawna.pl przytoczyła relację sędzi, której bliska 90-letnia osoba po udarze z demencją dostała 92 punkty w 2024 r., a rok później 81 – WZON uznał, że „odzyskała” częściową zdolność m.in. w poruszaniu się w nieznanym środowisku i prowadzeniu rozmowy.

Najważniejszy krok: wysłuchanie opiekuna

Urzędowy kwestionariusz samooceny sam przewiduje, że osoby z zaburzeniami neuropoznawczymi mogą nie być w stanie zrozumieć pytań ani udzielić odpowiedzi (przypis do części II PPW-K). Rozporządzenie pozwala uzyskać informacje od opiekuna faktycznego, gdy od osoby nie można ich uzyskać (§ 6 ust. 6).

Co zrobić:

W kwestionariuszu samooceny zaznacz, że osoba nie jest w stanie sporządzić samooceny, i opisz dlaczego (jak wypełnić PPW-K).
Razem z wnioskiem złóż wniosek o przesłuchanie opiekuna.
Na ocenie – spokojnie poproś o głos, gdy padają nieprawdziwe odpowiedzi.

Czynności, które przy otępieniu są najczęściej zaniżane

3 – poruszanie się w nieznanym środowisku i 5 – transport: ryzyko zgubienia się. Jeżeli osoba nie wychodzi sama nigdy – to „zawsze”, nie „czasami”.
6 – klasyfikacja bodźców: nie odróżnia gorącego od zimnego, dzwonka od telefonu, nie rozpoznaje zagrożenia.
9 – opanowanie nowej umiejętności: nie nauczy się obsługi nowego pilota czy telefonu.
15 – troska o zdrowie i 19 – leki: myli dawki, nie pamięta, czy wzięła.
20 – realizowanie wyborów i decyzji: podatność na oszustów, decyzje sprzeczne z własnym interesem.
21 – pozostawanie w domu samemu: gaz, woda, otwieranie obcym, wychodzenie w nocy.
23 – kontrolowanie emocji i zachowań: niepokój wieczorny, agresja, podejrzliwość. Zachowania oporujące lub niebezpieczne mogą uzasadniać wsparcie szczególne.
29 – finanse i 31 – sprawy urzędowe: nie rozumie wartości pieniądza, nie przeczyta pisma ze zrozumieniem.
32 – dzienny rozkład zajęć: odwrócony rytm dobowy, brak inicjatywy.

Szczegółowe podpowiedzi: 32 czynności.

Dowody, które działają przy demencji

zaświadczenie lekarza (neurologa, psychiatry, geriatry, lekarza rodzinnego) z opisem skutków: orientacja, pamięć, ryzyko oddalenia się, potrzeba nadzoru,
wyniki testów przesiewowych (np. MMSE, MoCA) z interpretacją,
dzienniczek z 2–4 tygodni, ze szczególnym uwzględnieniem wieczorów i nocy,
dokumenty zdarzeń: zaginięcie zgłoszone na policję, interwencja pogotowia, pomyłka w lekach.

Po decyzji

Sprawdź w aktach, czy w opiniach jest wzmianka o uzyskaniu informacji od opiekuna. Jeśli nie ma – to zarzut naruszenia § 6 ust. 6 rozporządzenia i art. 7, 77 § 1, 78 § 1 KPA. Policz punkty w kalkulatorze i złóż wniosek o ponowne rozpatrzenie w ciągu 14 dni.

Choroba postępuje. Jeżeli stan pogorszył się od oceny, możesz w każdym czasie złożyć wniosek o nową decyzję (art. 6b⁶ ust. 1 ustawy o rehabilitacji) – zobacz odwołanie czy nowy wniosek.

Dom opieki a świadczenie

Świadczenie nie przysługuje w czasie pobytu m.in. w DPS i ZOL (art. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniu wspierającym). Sąd Apelacyjny w Krakowie (III AUa 1035/25, 15.07.2026) oddalił jednak apelację ZUS w sprawie kobiety z otępieniem przebywającej w prywatnej, komercyjnej placówce opłacanej z własnych środków – świadczenie zostało przyznane. Więcej: DPS i prywatne domy opieki.

Źródła

Czytaj dalej

Sprawdź swoje punkty. Kalkulator policzy wynik według wzoru z rozporządzenia (25 najwyższych iloczynów) i porówna go z decyzją komisji. Działa tylko w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.