Czynność 3: Poruszanie się w nieznanym środowisku – jak opisać potrzebę wsparcia
Poruszanie się w nieznanym środowisku to jedna z 32 czynności, które ocenia skład WZON. Każda może dać do 4 punktów. Poniżej: definicja z rozporządzenia, sytuacje, które warto opisać, i typowe błędy w ocenie.
Definicja z rozporządzenia
Poruszanie się w nieznanym środowisku – polegające na zdolności do poruszania się w mieszkaniu lub domu innej osoby, budynkach użyteczności publicznej i na zewnątrz tych budynków oraz zdolności do pokonywania barier architektonicznych i omijania przeszkód zlokalizowanych w nieznanym jej środowisku.
Zasada: Oceniaj, czy osoba JEST W STANIE poruszać się sama i bezpiecznie – nie to, czy akurat wychodzi. Jeśli nie wychodzi sama, bo by upadła albo się zgubiła, to jest potrzeba wsparcia.
Sytuacje, które warto opisać (11)
Przy każdej sytuacji, która Was dotyczy, zapisz: jak często potrzebna jest pomoc i na czym polega. Oznaczenia pokazują, przy jakim rodzaju niepełnosprawności dana sytuacja zwykle występuje (bez oznaczenia – przy każdym).
- Samodzielne wyjście z domu i bezpieczny powrót bez zgubienia się psychiczna, intelektualna
- Ryzyko oddalenia się lub błądzenia (wychodzi i nie wie, gdzie jest) psychiczna, intelektualna
- Orientacja w budynku publicznym (przychodnia, urząd, sklep) – gabinet, toaleta, wyjście psychiczna, intelektualna
- Poruszanie się w cudzym mieszkaniu (np. u rodziny) – toaleta, pokój psychiczna, intelektualna
- Przechodzenie przez jezdnię i rozpoznawanie zagrożeń w ruchu ulicznym psychiczna, intelektualna, sensoryczna
- Pokonywanie krawężników, schodów, nierównego terenu fizyczna
- Przejście dłuższego dystansu (np. 500 m) bez odpoczynku fizyczna
- Omijanie przeszkód bez wzroku lub przy słabym wzroku (biała laska, przewodnik) sensoryczna
- Reagowanie na sygnały dźwiękowe (klakson, komunikaty) przy niedosłuchu sensoryczna
- Wyjście z domu mimo lęku (ataki paniki w tłumie) psychiczna
- Zachowanie w obcym miejscu (niepokój, chęć ucieczki, zaczepianie obcych) psychiczna, intelektualna
Co mówią wytyczne dla specjalistów
Według wytycznych osoba niewidoma wymaga przy tej czynności wsparcia zawsze – asysty innej osoby lub białej laski przy każdym wyjściu do nieznanego środowiska. Osoba na wózku napędzanym własnymi rękami – wsparcia pełnego; pchana przez inną osobę – szczególnego.
Uwaga: „limit 75+”
To jedna z dziewięciu czynności (3, 5, 9, 11, 20, 25, 26, 28, 31), przy których wytyczne z 11.12.2024 r. dopuszczają u osób po 75. roku życia „wymagających wsparcia z racji wieku” maksymalnie wsparcie częściowe i częstotliwość „często” – czyli 2,700 pkt zamiast 4,000. Jeśli w decyzji widzisz 2,700 w tych pozycjach, a trudności wynikają z choroby (otępienie, udar, niewidzenie), a nie z samego wieku – zakwestionuj to. Sąd Okręgowy w Radomiu (VI Ua 6/26) uznał, że wytyczne nie mogą ograniczać liczby punktów. Jak to zrobić.
Ile punktów za tę czynność
Wartość = 4 × współczynnik rodzaju wsparcia × współczynnik częstotliwości (§ 11 rozporządzenia), zaokrąglona w górę do tysięcznych.
| Rodzaj wsparcia | czasami (0,50) | często (0,75) | bardzo często (0,95) | zawsze (1,00) |
|---|---|---|---|---|
| towarzyszące (0,80) | 1,600 | 2,400 | 3,040 | 3,200 |
| częściowe (0,90) | 1,800 | 2,700 | 3,420 | 3,600 |
| pełne (0,99) | 1,980 | 2,970 | 3,762 | 3,960 |
| szczególne (1,00) | 2,000 | 3,000 | 3,800 | 4,000 |
Do wyniku wchodzi tylko 25 najwyższych wartości z 32. Znaczenie pojęć: rodzaje wsparcia · częstotliwość.
Jak to opisać – szablon
Wszystkie czynności naraz: kalkulator punktów (przygotuje pismo) i wzór dzienniczka.